مجلس شهدا

مجلس شهدا

یک سایت دیگر با وردپرس فارسی

با شهید و شهادت آشنا شویم! | اختصاصی

اندازه فونت :
۱۳۹۶/۱۲/۱۰

جهت دانلود با کیفیت بالا روی عکس کلیک نمایید و در پنجره جدید با کلیک راست و انتخاب گزینه …save image as بارگیری را شروع نمایید.

 

شهادت

شهادت به معنای کشته شدن در راه خدا، از آموزه‌های دین اسلام که با آموزه‌هایی دیگر همچون جهاد پیوند دارد. قرآن کریم بارها از این آموزه یاد کرده است. بنابر آیات قرآن، شهید همچون زندگان است و نباید او را مرده خواند. در روایات اسلامی، شهادت بالاترین خوبی‌ها معرفی شده است. واقعه کربلا و شهادت امام حسین (ع) بر جایگاه شهادت در نزد شیعیان افزوده است. بسیاری از شیعیان به شهادت حضرت فاطمه زهرا(س) باور دارند و بنابر برخی روایات، همه امامان شیعه به شهادت رسیده‌اند.

نخستین شهید زن در راه اسلام سمیه، مادر عمار یاسر و اولین شهید مرد در اسلام یاسر بن عامر عنسی،بود که به دست ابوجهل به شهادت رسید. لقب سیدالشهدا پس از جنگ احد برای حمزه، عموی پیامبر (ص)، به کار می‌رفت اما پس از واقعه کربلا، غالبا مراد از «سید الشهداء» امام حسین(ع) است.


وجه نامگذاری

در این باره که چرا کشتۀ راه خدا را شهید نامیده‌اند، وجوهی ذکر کرده‌اند؛ از جمله:

  • *  فرشتگان رحمت الهی شاهد فداکاری و جانبازی اویند؛
  • *  خدا و فرشتگان بر ورود او به بهشت شهادت می‌دهند؛
  • *  شهید هنگام شهادت بر زمین (=شاهده) می‌افتد؛
  • *  او نزد پروردگارش زنده و حاضر است؛
  • *  او مُلک و ملکوت خداوندی را مشاهده می‌کند.[۱][۲]

 

شعر کجایید ای شهیدان خدایی:

 

جهت دانلود با کیفیت بالا روی عکس کلیک نمایید و در پنجره جدید با کلیک راست و انتخاب گزینه …save image as بارگیری را شروع نمایید.


اهمیت و جایگاه

نظر به بزرگداشت قرآن کریم از شهیدان و اهمیت آموزه شهادت در برپایی دین اسلام و دفاع از آن، شهادت از دیرباز نزد مسلمانان جایگاه ویژه‌ای داشته است.
در فرهنگ اسلامی، شهادت مانند یک معیار ارزشگذاری به کار می‌رود و مسلمانان برای نشان دادن ارج برخی افعال، آنها را با شهادت قیاس می‌کنند. برای مثال، در برخی روایات، مرگ در حال کار شرافتمندانه و امرار معاش، به منزله شهادت دانسته شده است. در جوامع معاصر اسلامی نیز روحیۀ شهادت طلبی یک ارزش دینی و معنوی شمرده می‌شود. در مبارزات ضد استعماری و آزادی خواهانۀ مسلمانان، مانند ماجرای فلسطین اشغالی، این آموزه بسیار به کار می‌رود و کسانی که در راه آزادی سرزمین فلسطین جان خود را از دست می‌دهند، شهید خوانده می‌شوند. در ایران کسانی که برای پیروزیانقلاب اسلامی و یا در جنگ هشت سالۀ ایران و عراق برای دفاع از کشور ایران جان باختند، شهید خوانده می‌شوند. رفتارهای شهادت طلبانه ای همچون عملیات استشهادی از مباحث مربوط به شهادت در دوران اخیر محسوب می شوند.


در قرآن

  • سفارش قرآن به مومنان این است که وقتی اسلام و جامعه اسلامی نیازمند فداکاری جانی است، در آن تردید نکنند. از آنجا که انگیزه فرار برخی مسلمانان از جهاد، علائق دنیوی بوده، قرآن کریم، موضوع معامله با خدا را مطرح می‌کند و به مسلمانان دستور می‌دهد که جای مال‌اندوزی موقت دنیایی، جان‌ خود را به بهای بهشت جاودان با خدا معامله کنند.[۳][۴]
  • به تعبیر قرآن،نباید کشته‌شدگان در راه خدا را مرده نامید[۵] و این پنداری غلط است، بلکه شهیدان زنده‌اند و نزد خدایشان روزی می‌خورند.[۶]
  • آیه ۲۳ سوره احزاب، از کسانی که صادقانه جان خود را در راه خدا داده‌اند سخن به میان آورده و آنان را ستوده است.[۷]

در دعاها

در دعاها ختم عاقبت به شهادت[۸][۹] [۱۰] و شهادت زیر پرچم پیامبر(ص)[۱۱] و کشته شدن به دست بدترین مردم[۱۲] و شرافتمندانه‌ترین نوع شهادت[۱۳] از خدا خواسته شده است.


برخی امتیازات

در روایات، برای شهید امتیازاتی برشمرده شده است:

  • شهید از جمله شفاعت کنندگان در قیامت است؛ سه گروهند که روز قیامت به شفاعت برمی‌خیزند و خداوند شفاعتشان را می‌پذیرد: پیغمبران، سپس علماء و سپس شهدا.[۱۴][۱۵]
  • شهید با شروطی که در فقه بیان شده،[۱۶]از غسل و کفن بی نیاز است و با همان جامه‌ که به تن دارد، به خاک سپرده می‌شود.
  • شهید بی‌حساب به بهشت می‌رود. برخی روایات، حق الناس را از این حکم استثناء کرده‌اند.
  • در قیامت، شهید از نخستین کسانی است که به بهشت می‌رود.[۱۷]

نخستین شهید اسلام

اولین شهید مرد در اسلام یاسر بن عامر عنسی، صحابی پیامبر (ص)،واولین شهید زن همسرش سمیه؛ پدر ومدر عمار است؛ یاسر از نخستین گروندگان به اسلام و اولین شهید اسلام است که بر اثر شکنجه‌های مشرکان به شهادت رسید. با این که یاسر در سن کهولت بود؛ اما تحت شدیدترین شکنجه‌­ها مقاومت کرد و در نهایت در اثر همین ضربات به شهادت رسید.[۱۸]


سیدالشهداء

نوشتار اصلی: سید الشهداء

لقب سید الشهداء تا واقعه کربلا برای عموی پیامبر حمزه بن عبدالمطلب به کار می‌رفت که در اُحُد به شهادت رسید؛ اما شیعیان از آن پس این لقب را برای امام حسین به کار بردند.


شهادت امامان شیعه

طبق برخی منابع، به اعتقاد علمای شیعه، امامان شیعه به شهادت رسیده‌اند و دلیل آنان، روایت منسوب به امام صادق(ع) است که بنابر آن، همه امامان به شهادت خواهند رسید. [۱۹]


جدول آشنایی با ائمه اطهار (علیهم السلام)

 

جهت دانلود با کیفیت بالا روی عکس کلیک نمایید و در پنجره جدید با کلیک راست و انتخاب گزینه …save image as بارگیری را شروع کنید.

 


پانویس

  1. [۱] دائره المعارف، ج۱۰ ص۶۲۲
  2. [۲] طریحی، مجمع البحرین، ج۳، ص۸۱
  3. [۳] وَلَئِن قُتِلْتُمْ فِی سَبِیلِ اللَّـهِ أَوْ مُتُّمْ لَمَغْفِرَهٌ مِّنَ اللَّـهِ وَرَحْمَهٌ خَیْرٌ مِّمَّا یَجْمَعُونَ(آل عمران ١۵٧) ترجمه: و اگر در راه خدا کشته شوید یا بمیرید، قطعاً آمرزش خدا و رحمت او از [همه‌] آنچه [آنان‌] جمع مى‌کنند بهتر است(ترجمه فولادوند).
  4. [۴] إِنَّ اللَّـهَ اشْتَرَىٰ مِنَ الْمُؤْمِنِینَ أَنفُسَهُمْ وَأَمْوَالَهُم بِأَنَّ لَهُمُ الْجَنَّهَ یُقَاتِلُونَ فِی سَبِیلِ اللَّـهِ فَیَقْتُلُونَ وَیُقْتَلُونَ وَعْدًا عَلَیْهِ حَقًّا فِی التَّوْرَاهِ وَالْإِنجِیلِ وَالْقُرْآنِ وَمَنْ أَوْفَىٰ بِعَهْدِهِ مِنَ اللَّـهِ فَاسْتَبْشِرُوا بِبَیْعِکُمُ الَّذِی بَایَعْتُم بِهِ وَذَٰلِکَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِیمُ(التوبه: ١١١) ترجمه: در حقیقت، خدا از مؤمنان، جان و مالشان را به [بهاى‌] اینکه بهشت براى آنان باشد، خریده است؛ همان کسانى که در راه خدا مى‌جنگند و مى‌کُشند و کشته مى‌شوند. [این‌] به عنوان وعده حقى در تورات و انجیل و قرآن بر عهده اوست. و چه کسى از خدا به عهد خویش وفادارتر است؟ پس به این معامله‌اى که با او کرده‌اید شادمان باشید، و این همان کامیابى بزرگ است(ترجمه فولادوند).
  5. [۵] وَلَا تَقُولُوا لِمَن یُقْتَلُ فِی سَبِیلِ اللَّـهِ أَمْوَاتٌ ۚ بَلْ أَحْیَاءٌ وَلَـٰکِن لَّا تَشْعُرُونَ(البقره ١۵۴) ترجمه: و کسانى را که در راه خدا کشته مى‌شوند، مرده نخوانید، بلکه زنده‌اند؛ ولى شما نمى‌دانید(ترجمه فولادوند).
  6. [۶] وَلَا تَحْسَبَنَّ الَّذِینَ قُتِلُوا فِی سَبِیلِ اللَّـهِ أَمْوَاتًا ۚ بَلْ أَحْیَاءٌ عِندَ رَبِّهِمْ یُرْزَقُونَ(آل عمران ١۶٩) ترجمه: هرگز کسانى را که در راه خدا کشته شده‌اند، مرده مپندار، بلکه زنده‌اند که نزد پروردگارشان روزى داده مى‌شوند(ترجمه فولادوند).
  7. [۷] مِنَ الْمُؤْمِنِینَ رِجَالٌ صَدَقُوا مَا عَاهَدُوا اللَّـهَ عَلَیْهِ ۖ فَمِنْهُم مَّن قَضَىٰ نَحْبَهُ وَمِنْهُم مَّن یَنتَظِرُ ۖ وَمَا بَدَّلُوا تَبْدِیلًا(الاحزاب ٢٣)ترجمه: از میان مؤمنان مردانى‌اند که به آنچه با خدا عهد بستند صادقانه وفا کردند. برخى از آنان به شهادت رسیدند و برخى از آنها در [همین‌] انتظارند و [هرگز عقیده خود را] تبدیل نکردند(ترجمه فولادوند)
  8. [۸]اخْتِمْ لَنَا بِالسَّعَادَهِ وَ الشَّهَادَهِ فِی سَبِیلِک (بحار الأنوار، ج۹۵، ص۳۶۸)
  9. [۹] وَ اجْعَلِ الْوَفَاهَ نَجَاهً لِی مِنْ کُلِّ شَرٍّ وَ اخْتِمْ لِی عَمَلِی بِالشَّهَادَه (همان، ج۹۱، ص۲۳۹)
  10. [۱۰] إِلَهِی وَ خَالِقِی وَ مَوْلَای صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ اخْتِمْ لِی بِالشَّهَادَهِ وَ الرَّحْمَه (همان، ج۹۴، ص۳۳۲)
  11. [۱۱] وَ أَسْأَلُکَ أَنْ تَجْعَلَ وَفَاتِی قَتْلًا فِی سَبِیلِکَ مَعَ أَوْلِیائِکَ تَحْتَ رَایهِ نَبِیک (همان، ج۹۴، ص۳۷۶)
  12. [۱۲] فَإِذَا کَانَ مَا لَا بُدَّ مِنْهُ الْمَوْتُ فَاجْعَلْ مَنِیتِی قَتْلًا فِی سَبِیلِکَ بِیدِ شِرَارِ خَلْقِکَ مَعَ أَحَبِّ خَلْقِکَ إِلَیکَ مِنَ الْأُمَنَاءِ الْمَرْزُوقِینَ عِنْدَکَ یا أَرْحَمَ الرَّاحِمِین‏ (همان، ج۹۴، ص۲۶۱)
  13. [۱۳] وَ ارْزُقْنِی أَشْرَفَ الْقَتْلِ فِی سَبِیلِکَ أَنْصُرُکَ وَ أَنْصُرُ رَسُولَکَ أَشْتَرِی الْحَیاهَ الْبَاقِیهَ بِالدُّنْیا (همان، ج۹۱، ص۲۳۹)
  14. [۱۴] قرب الاسناد، ج۱، ص۳۱
  15. [۱۵] سفینه البحار، ج۴، ص۵۱۳
  16. [۱۶] نک: الروضه البهیه فی شرح اللمعه الدمشقیه، ج۱، ص۱۲۷-۱۲۶
  17. [۱۷] [عیون أخبار الرضا علیه‌السلام ] بِالْأَسَانِیدِ اَلثَّلاَثَهِ عَنِ اَلرِّضَا عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اَللَّهِ صأَوَّلُ مَنْ یدْخُلُ اَلْجَنَّهَ شَهِیدٌ وَ عَبْدٌ مَمْلُوک أَحْسَنَ عِبَادَهَ رَبِّهِ وَ نَصَحَ لِسَیدِهِ وَ رَجُلٌ عَفِیفٌ مُتَعَفِّفٌ ذُو عِبَادَهٍ. (بحار ج۷۱، ص۱۴۴)
  18. [۱۸] امین، اعیان الشیعه، ج۸، ص۲۷۲؛ مقدسی، البدء و التاریخ، ج۲، ص۷۹۳.
  19. [۱۹] نک: إعلام الوری بأعلام الهدی، ج۲، صص۱۳۲-۱۳۱.

منابع

  • *  قرآن.
  • *  بستانی، بطرس، دائره المعارف: قاموس عام لکل فن و مطلب. بیروت:دارالمعرفه، بی‌تا.
  • *  حمیری، عبد الله بن جعفر، قرب الاسناد، نینوا، تهران، بی‌تا.
  • *  حسینی دشتی، سیدمصطفی، معارف و معاریف دایره المعارف جامع اسلامی، تهران، موسسه فرهنگی آرایه، ۱۳۷۹ش.
  • *  شریف الرضی، محمد بن حسین، نهج البلاغه، ترجمه جعفر شهیدی، تهران، انتشارات علمی فرهنگی، ۱۳۷۸ش.
  • *  شهید ثانی، زین الدین، الروضه البهیه فی شرح اللمعه الدمشقیه، تحقیق سیدمحمد کلانتر، قم، کتابخانه آیت الله العظمی مرعشی نجفی، بی‌تا.
  • *  طبرسی، الفضل بن الحسن، إعلام الوری بأعلام الهدی، قم، مؤسسه آل البیت لاحیاء التراث، ۱۴۱۷ق.
  • *  طریحی، فخر الدین بن محمد، مجمع البحرین، محقق: احمد حسینی اشکوری، تهران، مرتضوی، ۱۳۷۵ ش.
  • *  قمی، شیخ عباس، سفینه البحار و مدینه الحکم و الآثار مع تطبیق النصوص الوارده فیها علی البحار الانوار، قم، اسوه، بی‌تا.
  • *  مجلسی، محمد باقر، بحار الأنوار الجامعه لدرر أخبار الأئمه الأطهار، محقق محمدباقر محمودی و عبد الزهراء علوی، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ۱۴۰۴ق.

 

سایت مجلس شهدا
www.majlesshohada.ir